Ngày 07/10 vừa qua, buổi seminar mang tên “Luật Sở hữu Trí tuệ trong kỷ nguyên AI” đã khép lại, nhưng dư âm sự kiện vẫn còn nguyên vẹn trong tâm trí các sinh viên ngành Công nghệ truyền thông tại Trường Đại học FPT cùng những người quan tâm đến lĩnh vực sở hữu trí tuệ (SHTT) và trí tuệ nhân tạo (AI). Đây chính là dịp hiếm hoi, giúp sinh viên giải mã những vấn đề pháp lý cốt lõi xoay quanh sáng tạo, bản quyền và công nghệ đột phá trong bối cảnh AI ngày càng chi phối sâu rộng nhiều lĩnh vực.
• ThS. Nguyễn Thị Thúy – Phó Trưởng Văn phòng Đại diện Cục Sở hữu trí tuệ tại TP. Đà Nẵng, đã chia sẻ những kiến thức căn bản nhưng rất thiết thực về bảo hộ quyền tác giả, bản quyền cũng như những thách thức pháp lý đặc thù trong thời đại AI. Bà đưa ra ví dụ tình huống thực tế, giúp sinh viên tiếp cận trực diện những vấn đề pháp luật đang ứng phó với sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo.
• Ms. Bùi Quỳnh Thư – COO & Founder Chiic World Vietnam (Chiic Digital), mang đến góc nhìn thực tiễn từ phía doanh nghiệp truyền thông số về cách bảo vệ ý tưởng, xây dựng thương hiệu và phát triển sáng tạo có trách nhiệm . Những chia sẻ của bà nhấn mạnh vai trò của pháp luật trong việc tạo điều kiện để doanh nghiệp phát huy sáng tạo trong môi trường cạnh tranh và công nghệ số.
Buổi seminar đã giúp các bạn sinh viên và người tham dự nhận rõ những tình huống pháp lý phức tạp và mới mẻ mà kỷ nguyên AI đặt ra cho luật sở hữu trí tuệ, gồm:
• Quyền tác giả và bản quyền đối với sản phẩm do AI tạo ra: Theo quy định hiện hành, các sản phẩm do AI hoàn toàn tự tạo thường không được bảo hộ nếu không có sự can thiệp sáng tạo của con người; trong khi nếu AI được sử dụng như một công cụ hỗ trợ, thì quyền sở hữu trí tuệ vẫn được công nhận cho người sáng tạo.
• Thách thức xác định chủ thể quyền SHTT: AI đang khiến các khái niệm về chủ thể quyền tác giả trở nên phức tạp, vì AI không phải là chủ thể pháp lý. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để pháp luật có thể bảo vệ hiệu quả các tài sản trí tuệ trong điều kiện AI góp phần sáng tạo hoặc tự tạo sản phẩm.
• Đạo đức và trách nhiệm pháp lý trong việc sử dụng AI: Seminar nhấn mạnh tầm quan trọng của việc làm chủ công nghệ AI một cách có đạo đức, nghĩa là phải cân bằng sự đổi mới sáng tạo với trách nhiệm giữ gìn quyền lợi của người sáng tạo và xã hội.
Seminar không chỉ đơn thuần trình bày các kiến thức pháp luật mà còn mở ra một không gian tỉnh thức , nơi sinh viên được lắng nghe, thảo luận sâu sắc về tính hợp pháp, trách nhiệm pháp lý và các kỹ năng cần thiết để bảo vệ tài sản trí tuệ trong kỷ nguyên số. Từng câu chuyện thực tiễn được các diễn giả như ThS. Nguyễn Thị Thúy và Ms. Bùi Quỳnh Thư phác họa như một tấm khiên bảo vệ, giúp thế hệ trẻ hiểu rõ hơn sự cần thiết của chuỗi hành động từ tiếp nhận kiến thức, áp dụng luật pháp đến thực hành sáng tạo có ý thức.
Trước sự phát triển bùng nổ của AI, việc bảo hộ tài sản trí tuệ không còn là lựa chọn mà đã trở thành yếu tố sống còn để phát triển bền vững. Theo các chuyên gia, hành lang pháp lý phải có sự dự liệu cao, không chỉ bảo vệ quyền tác giả mà còn tạo điều kiện cho sáng tạo bứt phá, thông qua các chính sách như:
• Định nghĩa rõ ràng các loại tài sản trí tuệ và tài sản số trong luật pháp.
• Quy định cụ thể quyền bảo hộ đối với sản phẩm có sự tham gia của AI, phân biệt giữa tác phẩm do con người sáng tạo và sản phẩm do AI tự tạo.
• Thiết lập cơ chế minh bạch, phân quyền và trách nhiệm pháp lý nhằm hạn chế các rủi ro tiềm ẩn do việc sử dụng AI gây ra.
• Tăng cường năng lực quản trị quyền sở hữu trí tuệ cho cá nhân và tổ chức, nhất là trong môi trường đại học và doanh nghiệp.
Hành trình sáng tạo trong kỷ nguyên AI đòi hỏi phải song hành với kiến thức pháp luật chuyên sâu. Các sinh viên đã tiếp thu được rằng tính đột phá trong công nghệ cần được dẫn dắt bằng sự tuân thủ pháp luật nhằm trân trọng và bảo vệ khối tài sản trí tuệ của mình. Điều này không những giúp sinh viên có ý thức sáng tạo có trách nhiệm mà còn tạo nền tảng vững chắc để xây dựng sự nghiệp lâu dài trong ngành truyền thông và công nghệ số.
Hơn hết, seminar như một bước ngoặt đánh dấu sự kết nối giữa tri thức pháp lý và thực tiễn sáng tạo, giúp sinh viên nhận diện rõ vai trò của luật sở hữu trí tuệ không chỉ trong bảo vệ quyền lợi cá nhân mà còn trong góp phần phát triển cộng đồng sáng tạo Việt Nam năng động, hiện đại và bền vững.
Buổi gặp gỡ diễn ra trong không khí thân mật, trách nhiệm với đầy ắp thông tin bổ ích và truyền cảm hứng. Những phân tích sắc bén từ các diễn giả, các câu hỏi thảo luận sôi nổi cùng phản hồi chân thành từ các bạn sinh viên đã tạo nên một sự kiện có giá trị thực tiễn cao, mở ra nhiều hướng vấn đề để sinh viên tiếp tục nghiên cứu và ứng dụng.
Qua đây, Trường Đại học FPT đã chứng tỏ sự quan tâm sâu sắc trong việc trang bị kiến thức chuyên môn và kỹ năng mềm cho sinh viên, góp phần nâng cao nhận thức về sở hữu trí tuệ, đồng thời thúc đẩy xu hướng phát triển sáng tạo có trách nhiệm trong bối cảnh chuyển đổi số nhanh chóng.
Buổi seminar “Luật Sở hữu Trí tuệ trong kỷ nguyên AI” là một cột mốc quan trọng, mở ra những góc nhìn mới mẻ và toàn diện về mối quan hệ giữa công nghệ và pháp lý, đồng thời tạo ra sức lan tỏa ý nghĩa đến thế hệ trí thức trẻ trong giai đoạn phát triển đầy thử thách và cơ hội của nhân loại.
